Reflective Writing คืออะไร?

Model

Gibbs Reflective Cycle

โมเดลที่นิยมสุดในมหาวิทยาลัยอังกฤษ แบ่งเป็น 6 ขั้น:

1. Description — เกิดอะไรขึ้น (สั้น ได้ใจความ)
2. Feelings — รู้สึกคิดอะไรตอนนั้น
3. Evaluation — อะไรดี อะไรไม่ดี
4. Analysis — วิเคราะห์ด้วยทฤษฎี ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น
5. Conclusion — เรียนรู้อะไร จะทำต่างอย่างไร
6. Action plan — จะนำไปใช้กับครั้งต่อไปอย่างไร

ความผิดพลาดที่เจอบ่อยที่สุดในงาน reflective คือการ “เทน้ำหนัก” ไปที่ขั้น Description มากเกินไป เพราะนักศึกษาไม่กล้าเปิดใจวิเคราะห์ความรู้สึกของตัวเอง จึงอัดเหตุการณ์ยาวเหยียดเพื่อให้ครบจำนวนคำ แล้วใช้เวลากับขั้น Action plan เพียงหนึ่งประโยค ในทางกลับกัน งานที่ได้คะแนนสูงจะใช้พื้นที่ส่วนใหญ่ไปกับขั้น Analysis และ Action plan ซึ่งเป็นส่วนที่เชื่อมประสบการณ์กับทฤษฎีและแสดงถึงการเติบโตทางวิชาชีพ อย่าใช้คำว่า “ครั้งหน้าฉันจะทำดีกว่าเดิม” แบบคลุมเครือ แต่ควรระบุ “ฉันจะใช้เทคนิค SBAR ในการสื่อสารกับทีมการแพทย์ในสถานการณ์ฉุกเฉินครั้งต่อไป” เพื่อให้ action plan ตรวจวัดได้จริง

การเขียน reflective เป็นทักษะที่ “ยิ่งฝึกยิ่งคล่อง” เช่นเดียวกับกล้ามเนื้อ ลองกำหนดเวลาเล็ก ๆ หลังเลิกเรียนหรือฝึกงานแต่ละครั้งเพื่อเขียนหนึ่งย่อหน้า ย้อนถามตัวเองว่าวันนี้มีอะไรที่ทำได้และไม่ได้ นานเข้า คุณจะมี “คลังประสบการณ์และบทเรียน” ที่พร้อมเอามาใช้ตอนเขียนงานจริง ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของ Schön (1983) ที่แยกว่า reflective-in-action คือการคิดขณะลงมือ และ reflective-on-action คือการทบทวนภายหลัง ทั้งสองอย่างคือหัวใจของนักปฏิบัติที่น่าเชื่อถือ